Zebrasoma Xanthurum

Zebrasoma Xanthurum / Rode zee dokter

Nederlandse benaming: Rode Zee zeilvindokter / Geelstaart zeilvindoktersvis

Herkomst: Rode Zee.

Bijzonderheden: Een af en toe in de handel zijnde soort die erg prijzig is. Bovendien is deze soort vaak nogal agressief tegen medebewoners en vooral doktersvissen. Er zijn kennelijk twee variëteiten, nl. een blauwe (echt uit de Rode Zee) en een meer bruin gekleurde variëteit (uit de omringende wateren ten zuiden van de Rode Zee). De blauwe variëteit is een uitermate fraaie vis,waarvan echter vaak alleen grotere exemplaren geïmporteerd worden vanuit de Rode Zee. De bruine variëteit zou in de Indische Oceaan voorkomen. In hoeverre dit een aparte soort is, moet nog worden bewezen. Deze vissen wennen over het algemeen gemakkelijk aan 'vervangend voedsel, waarbij de slabladeren weer goede diensten bewijzen. Ze kunnen - na het wennen -gevoerd worden met mysis, artemia en ander klein diepvriesvoer. De dieren zijn levenslustige zwemmers. Bij het overwennen kan de blauwe variëteit enige problemen opleveren vanwege het hogere zoutgehalte in de Rode Zee.

Beschrijving: Het lichaam van deze vis is - vooral bij jongere exemplaren - diep blauw. De staartvin is geel. Als de dieren zich niet goed voelen, kunnen ze donkere of grijze kleuren krijgen. Omdat daarbij ook de gele staartvin een vuil donkere kleur krijgt, verliezen de dieren dan veel van hun kleurenpracht. Bij oudere dieren verdwijnt de diepblauwe kleur en gaat langzaam over in een wat onbestemde donkere (bruinachtige) kleur. De staartvin raakt ook veel van z'n oorspronkelijke kleur kwijt en krijgt een vaal grijze kleur.

Kenmerken van dit geslacht. Het genus Zebrasoma is onder de doktersvissen een qua vorm opvallende en hierdoor afwijkende verschijning. Dit geslacht bezit een minder opvallende staart. De optische reden hiervoor is dat de vorm van het lichaam en hiervan de grote rug- en aarsvin, het blikveld domineren. Met name bij het geslacht Zebrasoma is de rugvin sterk ontwikkeld. Bij gevaar zetten ze de zeilvormige rug- en aarsvin op, waardoor zij ongewoon hoog en rond lijken. Vooral bij jongere exemplaren van dit geslacht is dit gedrag met opgezette vinnen imponerend, daar de grootte dan in belangrijke mate bepaald wordt door de beide vinnen. Het geslacht Zebrasoma komt in z'n geheel genomen voor in alle zeeën ter wereld met uitzondering van de Atlantische Oceaan en kent tot nog toe in totaal zeven soorten. Het voedsel van deze vissen bestaat voor een belangrijk deel uit algen. Hoewel dit geslacht niet moeilijk is over te wennen op een andere voedselsamenstelling, dient het bestanddeel "Algen en wieren" een belangrijke plaats in te nemen. De in de aquariakringen bekende draadalgen vormen voor deze vissen moeilijk te verteren kost. Zonodig vervangt men dit voedsel door sla of zachte andijvie. Het in de aquaria voorkomende Caulerpa is ook een goede plaatsvervanger. Bij lagere dieren is dit type vis uitstekend te houden. De gevoeligheid voor huidaandoeningen is bij Zebrasoma soorten duidelijk minder dan bij Acanthurus.

Bijzonderheden Deze soort heeft wat betreft het verspreidingsgebied beperkingen. De blauwe vorm van Zebrasoma xanthurum is een vis die een beperkt verspreidingsgebied heeft. Deze vis komt uitsluitend voor in de Rode Zee en volgens sommige berichten kennelijk ook aan de kusten van de aangrenzende Afrikaanse en Arabische landen.

Ervaringen met importen geven aan dat vissen die uit aangrenzende wateren (Shri Lanka en de Maladiven), ten zuiden van de Rode Zee worden geïmporteerd, niet of nauwelijks een blauwe kleur vertonen, maar eerder bruin. Of dit een afzonderlijke soort is zal nog moeten worden aangetoond. Mogelijk dat er dan 8 soorten kunnen worden onderscheiden. In hun biotoop gedragen ze zich als levendige zwemmers, die vaak paarsgewijs en zeldzamer in groepsverband of scholen voorkomen. Gedurende hun ononderbroken bewegingen tonen de Zebrasoma soorten hun elegante zwemwijze, waarbij zij zich zoals alle doktersvissen voortbewegen doormiddel van de borstvinnen. Ze zwemmen rustig, vaak zelfs bedachtzaam. Op het als solitair houden, bestaat natuurlijk weer een uitzondering. Er is één Zebrasoma soort, namelijk de " Flavescens ", die wel in groepen gehouden kan worden.

Op het rif trekken deze doktersvissen onvermoeid etend voort. Deze zwem lust tonen ze ook in het aquarium. Dit is de reden dat ze moeten worden gehouden in een ruim aquarium - niet beneden de 300 - 400 liter met een ruime belichting (vanwege een betere algengroei).

In het aquarium Mijn exemplaar heb ik nu sedert circa 3 jaar. Toen ik hem kocht heb ik eerst een Gele doktersvis [Z flavescens] verwijderd. Een jaar daarvoor had ik een in dat opzicht slechte ervaring. Mijn toenmalige 'Xanthurum' kon niet opboksen tegen de iets grotere Gele doktersvis. Veel achterna zitten en als gevolg daarvan weinig eten was het gevolg. Na drie weken was het dan ook afgelopen. De keer daarna heb ik uiteraard eerst zelf een ingreepje gepleegd. Gele dokter weg en dus alles goed. Mijn exemplaar is in die 3 jaar weinig gegroeid en mooi (op de diep blauwe) kleur gebleven. Vanaf het begin had ik ook een Picasso doktersvis die beduidend groter was. Ondanks dezelfde kleuren was er van onderlinge agressie weinig sprake. Veelal trekken ze samen met de dwergkeizer, [Centropyge bispinosus] op en eten de algen van ruit en stenen. Er is weinig gevoeligheid voor ziekten en ook agressie naar andere vissen treedt geheel niet op.

Advies Zebrasoma xanthurum is een goed houdbare vis en vertoont tegen andere vissen, m.u.v. andere zebrasoma soorten, geen bijzonder agressief gedrag. Uiteraard geldt dit voor de soorten die in mijn aquarium voorkomen. De dieren eten goed maar helaas ze zijn wat prijzig Goed sparen dus 'maar en dan nog is er geen garantie anders dan tot de bekende deur. U ziet het aan mijn eerste xanthurum.
Auteur: Fred Michon, de Anemoon Delft